Basisbegrippen van de Audio-Psycho-Fonologie

De Franse keel-neus-oorspecialist, professor dr. Alfred Tomatis (Foto: met vrouw Lena), is de grondlegger van de wetenschapstak Audio-Psycho-Fonologie (APF). APF beschrijft de onderlinge samenhang tussen oor, spraakvorming, lichaam en psyche. Tomatis ontwikkelde een uiterst efficiënte behandelingsmethode voor problemen van auditieve perceptie die aan de basis liggen van tal van stoornissen. Wij bieden een overzicht van de methode. Klik op de kopregel om verder te lezen

De drie Tomatiswetten

Het gehoor heeft invloed op de geluidskwaliteit van de stem. Tot deze conclusie kwam de Parijse neus-, keel, -en oorspecialist Prof. Alfred Tomatis (1920 -2001). Twee volledig verschillende werkvelden hebben hem ertoe gebracht om zich intensief te gaan bezighouden met dit onderwerp: 

● Al in de jaren '40 van de vorige eeuw heeft hij de gehoordrempel van de werknemers van de Franse luchtmacht (SFECMAS) vastgelegd. De werknemers waren blootgesteld in de vliegtuighallen aan extreem lawaai. Naast de gehoorproblemen viel het Tomatis ook op dat er problemen waren met de stem en expressie.

● Operazangers, die in zijn praktijk kwamen, kloegen ook over stemproblemen. Ze werden ook blootgesteld aan hoge geluidsniveaus door hun eigen zang of begeleidende orkesten.

Tomatis voerde een reeks experimenten uit waarbij waarmee hij de correlatie tussen de stem en het gehoor nauwkeurig onderzocht. Zijn resultaten werden uiteindelijk bevestigd door Raoul Housson in 1957 en wetenschappelijk erkend door de Universiteit van de Parijse Sorbonne. Daarop noemde hij ze "de drie Tomatis wetten".

Wat zijn de drie Tomatiswetten?

De stem bevat alleen de frequenties van de boventonen die het oor kan waarnemen.

Krijgt het oor de kans om frequenties die het volstrekt niet of niet goed hoort, opnieuw correct waar te nemen, dan vloeien deze frequenties onmiddellijk en onbewust weer over in de stem.

Akoestische stimulering die gedurende een bepaalde tijd wordt herhaald, leidt tot een definitieve verandering van het gehoor en dus van de stemvorming.

Het elektronische oor en de Brain Activator

Om het gehoor en de stem van zijn patiënten te kunnen trainen volgens de 3e Tomatiswet, ontwikkelde Tomatis een apparaat dat bekend staat als het elektronische oor (EO). Het basisprincipe van het EO is vanaf zijn eerste gebruik de moeite waard gebleken en is nog steeds terug te vinden in alle opvolgende versies en modellen, ook in de "Brain Activator", die momenteel wordt gebruikt. Met behulp van dit apparaat is het niet alleen mogelijk om stemproblemen te behandelen, maar ook om een breed spectrum aan klachten doelgericht aan te pakken.

Het effect van het luisteren

De Tomatis-luistertraining is een therapie die de mens weer in zijn innerlijke balans wil brengen. Het harmoniseert en optimaliseert de samenwerking tussen het oor en de hersenen, wat een positief effect heeft op het gehele menselijk lichaam.

Tomatis-luistertraining helpt mensen zich open te stellen en onbewuste problemen op te lossen uit het verleden en uit het heden. Het laat een actieve oriëntatie naar de buiten- en innerlijke wereld toe, evenals hun harmonisatie. Zo biedt een Tomatis luistertraining een basis voor mogelijke verdere therapieën, die bovendien toegevoegd kunnen worden, zoals bijvoorbeeld, logotherapie, ergotherapie, fysiotherapie, enz.

Wat gebeurt er tijdens het luisteren?

Het oor

Figuurlijk gesproken functioneert het oor als een soort van informatiesnelweg naar de hersenen. Van buitenaf komende geluidsgolven doen het trommelvies met trillingen bewegen. De fijne gehoorsbeentjes van het middenoor (hamer, aambeeld en stijgbeugel) leiden de impulsen verder naar de slakkenhuis (cochlea).

Tomatis was het op dit vlak niet eens met de gangbare theorie en hoe het werd aangeleerd in de scholen. Volgens hem bereiken de akoestische impulsen de cochlea direct over het trommelvlies en over het door botten omgeven gehoorssysteem. Hier gebeurt de omzetting van de akoestische signalen in neurale impulsen die via de gehoorzenuw naar de hersenen worden geleid en daar verwerkt worden.

Naast het gehoorskanaal behoort ook de driebenige boog (vestibulum) tot het binnenoor. Ze zijn verantwoordelijk voor het fysieke evenwicht, het ontcijferen van de stimuli voor de positie en versnelling en ze zenden deze informatie over de zenuwwegen naar de hersenen.

Het belang van het oor voor belangrijke vaardigheden

● Via het oor en de verwerking van akoestische indrukken door de hersenen controleert een persoon  zijn taalkundige en vocale expressie. Dit geldt voor zowel algemene communicatie als zang, lezen en schrijven. Deze vaardigheden zijn allemaal afhankelijk van een goede hoorfunctie.
 
● Het vestibulum helpt mensen met hun ruimtelijke oriëntatie en zorgt voor zowel fysiek evenwicht als rechtop lopen. Er is een nauwe relatie tussen ruimtelijke en orderstructuren, tijd en ritme, grove en fijne motorische vaardigheden en een goede functie van het evenwichtorgaan.
 
● Gehoorindrukken beïnvloeden het zenuwstelsel (vegetatief zenuwstelsel), dat niet door de wil kan worden gecontroleerd. Zo kan permanente geluidsstress bijvoorbeeld slaapstoornissen of hart- en vaatziekten veroorzaken. Het oor is niet "afsluitbaar", zoals het oog. Er kan een nog meer gevoelige relatie bestaan ​​tussen de opname van externe stimuli en hun fysieke gevolgen dan bij andere zintuigen.

Microgymnastiek voor de oren

De Mozart Brain Activator (MBA) fungeert als een trainingsapparaat voor de oren. Het bestaat uit twee afzonderlijk bedienbare versterkers, kanalen genoemd. Ze zijn afwisselend actief en de uitoefende persoon ontvangt meestal muziek, zijn eigen of de stem van zijn moeder. In dit geval worden in één kanaal afwisselend de lage en daarna de hoge frequenties benadrukt. De afwisseling van de kanalen is onregelmatig en onvoorspelbaar voor de hersenen. De MBA werkt voortdurend met een soort "verrassingseffect". Als gevolg hiervan zijn de uitermate kleine spiertjes van de gehoorsbeenderen in een permanente trainingstoestand tussen spanning en ontspanning. Zo wordt de innerlijke aandacht van de luisterende persoon aangemoedigd en wordt hij aangezet tot het bewuste luisteren.
 
De luistertraining leert een persoon aandachtig te zijn. Dit heeft een positief effect op de basishouding tegenover het leven van een persoon. Deze verandering beïnvloedt niet alleen de cognitieve vaardigheden, maar ook  de fysieke en mentale houding. Luisterende mensen zijn idealiter naar boven gericht en zitten rechtop.

Horen via de beenderen

Iedereen kan zowel akoestische stimuli van buitenaf via de lucht ontvangen, als via de beenderen. Al in het lichaam van de moeder krijgt de foetus impulsen over de moederstem, die het als zeer hoog "knetterend" of "sissend" waarneemt. Het vrouwelijke bassin fungeert als een resonantielichaam. Tomatis zag in deze eerste eenzijdige communicatie tussen moeder en foetus, een primaire behoefte van de mens. Deze "moedermonoloog" is - volgens Tomatis - hetgene wat de behoefte aan communicatie in de mens ontwaakt en hem een ​​maatschappelijk wezen maakt.
 
Luistertraining maakt gebruik van de mogelijkheid om akoestische signalen via de beenderen te ontvangen. Dit gebeurt met behulp van de Brain Activator (BA) en een speciale hoofdtelefoon. Deze hoofdtelefoon zendt de akoestische signalen zoals normaal direct naar de oren. Daarnaast is er ook een beenvibrator, die het geluid rechtstreeks naar het craniale bot overbrengt, waardoor het direct over het bot naar het binnenoor gaat. Deze vorm van geluidsoverdracht wordt beengeleiding genoemd.

Stimulatie van de hersenen

Een belangrijk element van de luistertraining is de stimulatie van de hersenen met hoge tonen. Dit gebeurt bij voorkeur door het opnieuw luisteren naar de (gefilterde) moederstem. Als een opname niet mogelijk is, worden hoge frequenties van muziekstukken van Mozart ingezet. Luistertraining maakt het mogelijk om stoornissen te verzachten die mogelijk in de prenatale of in een latere ontwikkelingsfase reeds opgetreden zijn. Daartoe wordt de luisterende persoon nog een keer akoestisch verplaatst naar de prenatale ontwikkelingsfase. Dit gebeurt in de passieve fase.
 
Tijdens de daaropvolgende actieve fase worden ook hoge tonen gebruikt, maar in mindere mate.

De passieve fase

Tijdens de eerste, zogenaamde passieve fase van de luistertraining wordt uitsluitend geluisterd. In de regel ervaart de persoon een geluidsbad van hoge frequenties. Tomatis gebruikte zo veel mogelijk een opname van de moederstem, die via het elektronische oor (nu Brain Activator) met hulp van hoge filters precies zo klinkt, als het ongeboren kind de stem hoorde. Als de moederstem niet beschikbaar is, wordt Mozart muziek gebruikt, waaruit ook een groot deel van de lage frequenties is weg gefilterd. Daarnaast worden Gregoriaanse gezangen aangeboden die een kalmerende effect hebben.
 
Of een terugkeer naar de prenatale ontwikkelingsfase plaatsvindt tijdens de passieve fase, hangt af van het trainingsdoel van elk individueel persoon. Een luistertraining moet altijd individueel worden aangepast en geëvalueerd volgens de wijze waarop de methode een effect heeft. De passieve fase komt overeen met een tijd van interne verwerking en rijping.
 
Als in de passieve fase een terugkeer naar het prenatale ontwikkelingsstadium is voltooid, eindigt dit gedeelte altijd met de zogenaamde 'akoestische geboorte'. De persoon gaat dus nog één keer de overgang van intra-uterine gehoor in de vloeistofomgeving van de baarmoeder door, naar postnatale aanpassing aan de lucht.

De actieve fase

De tweede fase, ook wel de actieve fase genoemd, wordt gekenmerkt door oefeningen met zang, luid lezen of zinnen en woorden naspreken. Hierbij komt dan nog het luisteren naar Mozart muziek en Gregoriaanse gezanten. Het gerichte toehoren, dat in de passieve fase is beoefend, kan actief geïmplementeerd en geïntegreerd worden. Deze praktische eenheden vormen de weg voor een betere communicatie en openen de mogelijkheid voor een 'kleurrijke' zelfuitdrukking. Zij zijn de actieve aanwending van het ego, om met de wereld in contact te treden.

Wie kan geholpen worden door de training?

Luistertherapie helpt met het verzachten van problemen van het moderne leven

De eisen van de moderne maatschappij (ook op het werk) zijn enorm toegenomen. Luistertherapie helpt met het verzachten van o.a.:
● Tinnitus
● Burn-out, stress en (leeftijdgebonden) depressie
● gehoorverlies, gevoeligheid voor lawaai, schade door geluidsvervuiling, enz.
● angsten
● innerlijke harmonisatie

Luistertherapie voor succesvolle carrières

Communicatieve vaardigheden, het leren van een vreemde taal en actieve sociale vaardigheden zijn noodzakelijk om te slagen op de moderne werkvloer. Daartoe helpt de luistertherapie bij
● het leren van vreemde talen
● het verbeteren van communicatieve vaardigheden
● het verbeteren van de spraak, expressieve vaardigheden en de stem

Luistertherapie voor persoonlijke ontwikkeling

Luistertherapie verbetert
● (zelf-)observatie en de relatie met de buitenwereld
● concentratie
● proprioceptie (een betere perceptie van iemands eigen lichaam)
● creativiteit
● verantwoordelijk gedrag
● het verwerken van persoonlijke trauma's
● het verleden achter zich laten
● de ontwikkeling van persoonlijke vaardigheden

Luistertherapie helpt ook bij het verzachten van...

● de ziekte van Ménière

● psychosomatische en vegetatieve problemen zoals slaap, -en eetstoornissen

● rehabilitatie na een beslag

Het proces van de luistertherapie

1. initiële therapie van 12 dagen -pauze van 6 tot 9 weken
2. follow-up van 5 dagen - pauze van 6 tot 9 weken
3. follow-up van 5 dagen - pauze van 6 tot 9 weken
4. indien nodig, meer follow-up therapie tot het doel bereikt is

Tijdens de luistertherapie worden luistertesten afgenomen op geregelde intervallen om een goede therapie te verzekeren.
Eén luistereenheid duurt 30 minuten. Een dag van luistertherapie bestaat uit drie therapie sessies van 3 luistereenheden elk. ( = 4.5 luisteruren dagelijks).

Tijdens de luistertherapie kan men slapen, relaxen, creatief aan het werk gaan (schilderen, kleuren, puzzelen, knutselen enz). Lezen, schrijven, eten, drinken, praten, tv kijken, computer spelletjes spelen enz. hebben een averechtse effect.

De rustpauzes tussen luistersessies van 1 of 2 maanden zijn belangrijk voor de lange termijn integratie van nieuwe impulsen, verbeteringen en vooruitgang. Ze moeten gezien worden als een periode van volwassen worden en ze zijn dus heel belangrijk voor het slagen van de therapie.

Aandachtig luisteren in verschillende fases

De basis van de luistertherapie is een psychologische luistertest. De test geeft aan hoe iemands luisterperceptie is, zijn lichamelijk gevoel, zijn taalverwerking en communicatieve en concentratievaardigheden. We stellen een individueel luisterprogramma op, gebruik makend van de analyse en persoonlijke doelen. Het is verdeeld in twee fases:

de passieve fase
In deze fase, is het luisteren gestimuleerd met behulp van de Brain Activator, met speciale koptelefoons en elektronisch gefilterde muziek of moederstem. De passieve fase is uitsluitend ontvangen.

de actieve fase
In de actieve fase worden lees, -spraak-, en zangoefeningen toegevoegd aan de passieve luistereenheden. Op deze manier kunnen nieuwe gewoontes geïmplementeerd en geïntegreerd worden. De duur en intensiteit van de luisterfases worden individueel afgesteld volgens de noden van de klant. Het is belangrijk een vast luisterschema te volgen.

Kosten voor de klanten
initiële luistertest, met uitgebreide bespreking en een boek 55,00 €
luistertest met consultatie 27,50 €
30 minuten durende behandeling 7,80 €
30 minuten durende behandeling vanaf de 151e eenheid 4,60 €
media kosten 75,00 €
nachttherapie per nacht 20,00 €
klankoefeningen (te doen zonder de technische uitrusting) 10,00 €
verslag 25,00 €


Korting: elk derde kind van een familie krijgt de behandeling gratis.
Het vierde kind krijgt de behandelingen aan 4,60 € per (30 minuten durende) sessie. Luistertesten en consultaties worden aangerekend aan het normale tarief.
Eén ouder heeft recht op een gratis begeleidend luisterprogramma.